Keşif cetveli nedir? Mekanik teklifte nasıl düzenlenir?

Keşif cetveli, bir işin iş kalemlerini sıra ve poz numarasıyla, adı, birimi, miktarı, birim fiyatı ve tutarı ile birlikte listeleyen tablodur. Tutar, her satırda miktar ile birim fiyatın çarpımıdır; satırların toplamı keşif bedelini verir. Birim fiyat esaslı işlerde kalem ve miktarları işveren belirler, yüklenici ise birim fiyatı yazar. Bu yüzden cetvel, iki tarafın aynı satıra baktığı ortak belgedir.

Teklif ekibi için asıl iş, işverenin satır yapısını bozmadan kendi metraj dayanağını ve fiyat varsayımlarını cetvelin yanında taşımaktır. Aşağıda kavramların farkını, düzen adımlarını ve sık yapılan hataları sırasıyla bulacaksınız.

Keşif ve keşif cetveli tam olarak neyi anlatır?

Keşif, bir yapının maliyet bedelini bulmak için yapılan hesapların tümüne verilen addır. Eğitim kaynaklarında keşfin esası olarak metraj ile birim fiyatlar gösterilir: metraj sonucu çıkan miktarlar kendi birim fiyatlarıyla çarpılıp toplanır ve bulunan değere keşif bedeli denir.

Keşif iki aşamada düşünülür. Ön (birinci) keşif, yapıya başlamadan önce projeler üzerinden yapılır ve tahminidir. Kesin (ikinci) keşif ise yapım sırasında tutulan belgelere, yani ataşmanlara dayanır. Teklif aşamasında çalışılan her zaman ön keşif düzeyidir; bu nedenle miktarların dayanağı proje revizyonudur.

Keşif cetveli, bu hesabın tabloya dökülmüş hâlidir. İhale dokümanlarında "keşif cetveli", "keşif özeti" ve "birim fiyat teklif cetveli" adları birbirine yakın anlamlarda geçebilir. Hangi adın hangi tabloyu kastettiğini her zaman o işin idari şartnamesi ve sözleşme tasarısı belirler.

Keşif özeti, metraj cetveli ve keşif cetveli arasındaki fark nedir?

Üç belge aynı zincirin farklı halkalarıdır:

• Metraj cetveli: Ölçü, boyut ve sayımların yer aldığı hesap tablosudur. Hesabın nereden geldiği burada görünür.
• Metraj özeti: Metraj cetvellerindeki toplam miktarların iş kalemi bazında bir araya getirildiği listedir.
• Keşif özeti: Eğitim kaynaklarındaki tanıma göre metraj özetine birim fiyat sütunu eklenerek elde edilir. Sıra numarası, poz numarası, iş cinsi, miktar, birim fiyat ve toplam fiyat bulunur.

Kamu ihalelerinde ayrıca idarenin hazırladığı cetveldeki kalemler vardır. Yönetmelikteki tanıma göre birim fiyat sözleşmede toplam, idarenin cetvelindeki her iş kaleminin miktarı ile yüklenicinin teklif ettiği birim fiyatın çarpımlarından oluşur. Yani yüklenicinin cetveli yeniden kurma yetkisi yoktur; fiyat yazma yetkisi vardır.

Küçük bir uyarı: Genel Şartname, keşif özetinde ya da birim fiyat cetvelinde bir işe fiyat yazılmış olmasının yükleniciye o işi yapma hakkını mutlaka vermediğini belirtir. Bu ifade Sayıştay karar metninde de anılmaktadır. Cetvelde yer almak, o kalemin işlenecek olması anlamına gelmez; kapsam her zaman sözleşme belgelerinin bütününden okunur.

İşveren dosyası ile fiyat çalışması neden aynı dili konuşmalı?

Çünkü belgeler birbirine poz numarasıyla bağlıdır. Aynı karar metnine göre birim fiyat tarifleri, birim fiyat cetveli ve keşif cetveli sözleşmenin ayrılmaz parçasıdır. Cetveldeki ve tariflerdeki aynı iş kalemleri aynı pozisyon numarasını taşır.

Birim fiyat tarifi, iş kaleminin adını, yapım şartlarını, ölçü yerini ve şeklini, birimini, ayrıca birim fiyata dahil ve hariç unsurları açıklar. Mekanik işte bu ayrıntı doğrudan para eder:

• Boru metrajı hat ekseninden mi, fitingler dahil mi ölçülür?
• Askı ve destek elemanları boru kaleminin içinde midir, ayrı kalem midir?
• İzolasyon, boru kaleminin parçası mıdır, ayrı satır mıdır?
• Test, yıkama ve devreye alma hangi kaleme dahildir?

Bu soruların cevabı cetvelde değil, tarifte ve şartnamede yazar. Tip sözleşme düzenlemesindeki öncelik sırasında birim fiyat tarifleri ve cetveli, mahal listesi, teknik şartnameler ve projelerin önünde gelir; bu sıralama Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği karşılaştırma dosyasında görülebilir. Çelişki çıktığında hangi belgenin öne geçtiğini bilmek, teklif varsayımlarınızı yazarken işinize yarar.

Mekanik teklifte keşif cetveli adım adım nasıl hazırlanır?

1. İşverenin satırlarını olduğu gibi alın

Sıra numarası, poz numarası, iş kalemi adı, birim ve miktar sütunlarına dokunmayın. Düzeltmek istediğiniz bir şey varsa cetveli değiştirmeyin; yazılı soru olarak iletin.

2. Her satırı tarif ve şartname maddesine bağlayın

Satır başına bir "dayanak" sütunu açın. Burada tarif numarası, şartname maddesi ve gerekirse proje paftası yer alsın. Dahil ve hariç unsurları bu sütundan okuyun.

3. Kendi metrajınızı satırlara eşleyin

Sistem sistem çıkardığınız metraj kalemlerini, işveren cetvelinin satırlarına tek tek eşleyin. Her metraj kalemi tam olarak bir cetvel satırına gitmeli. Hiçbir satıra gitmeyen kalemler ayrı bir liste olarak tutulmalı; çünkü bunlar ya başka bir kalemin içinde sayılır ya da teklifte eksik kalır.

4. Satırın yanına iç sütunlar ekleyin

İşverene gitmeyecek, ekibin kullandığı sütunlar şunlar olabilir:

• Sistem veya hat referansı (örneğin ısıtma, soğutma, sıhhi tesisat, yangın)
• Metrajın dayandığı proje revizyonu
• Fire, bağlantı elemanı ve montaj varsayımları
• Fiyatın kaynağı: tedarikçi teklifi, resmî birim fiyat veya kendi analiziniz
• Açık nokta ve soru notu

5. İşveren miktarı ile kendi miktarınızı karşılaştırın

Birim fiyat esaslı işte miktar işverenindir, ödeme ise genellikle gerçekleşen miktar ile sözleşmedeki birim fiyatın çarpımıyla yapılır. Kendi metrajınız cetveldeki miktardan belirgin biçimde farklıysa bunu iç notta tutun ve gerekirse yazılı olarak iletin. Götürü bedel işlerde ise kendi metrajınızın sorumluluğu sizdedir; iki yöntemin riski aynı değildir.

6. Aritmetiği ayrı bir adımda kontrol edin

Kamu ihalelerinde birim fiyat teklif cetvellerinde aritmetik hata bulunup bulunmadığı incelenir. Aritmetik hata tespit edilen isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır. Her satırda miktar × birim fiyat = tutar kontrolü ve alt toplamların genel toplamla uyumu, teslimden önce ayrı bir kişi tarafından denetlenmelidir.

Örnek bir mekanik cetvel satırı nasıl görünür?

Aşağıdaki satır yalnızca düzeni göstermek için kurgulanmıştır, gerçek bir ihaleden alınmamıştır:

• Sıra no / poz no: İşverenin verdiği değerler
• İş kalemi: Galvanizli çelik boru, vidalı bağlantılı, belirli çapta; fitingler dahil, askı elemanları ayrı kalem
• Birim: m
• Miktar: İşverenin cetveli
• Birim fiyat: Ekibin fiyat çalışmasından
• Tutar: Miktar × birim fiyat
• İç sütunlar: Sistem referansı, pafta ve revizyon numarası, metraj dayanağı, varsayım notu

Cihaz satırlarında da aynı mantık işler: birim adet olur, tarifte devreye alma, bağlantı ve test işlerinin dahil olup olmadığı yazar. Satır başlıklarını işverenin grup yapısına göre bırakın; sistem bazlı kendi gruplamanızı iç sekmede tutmak daha güvenlidir.

En sık yapılan hatalar nelerdir?

• İşveren cetvelinin satır sırasını veya adlarını kendi düzeninize göre değiştirmek.
• Tarifte hariç tutulan bir unsuru birim fiyata eklemek ya da dahil olanı fiyata yansıtmamak.
• Aynı imalatı iki farklı satırda saymak; özellikle boru ile izolasyon ve askı ilişkisinde.
• Metraj dayanağı olarak hangi proje revizyonunun kullanıldığını yazmamak.
• Birim uyuşmazlığına dikkat etmemek: cetvelde metre olan kalemi adet, ton ya da metrekare olarak hesaplamak.
• Götürü bedel işlerde pursantaj tablosunu miktarlı keşif tablosu gibi okumak. Kamu kurumlarının yayımladığı mevzuat notlarında, pursantaj cetvelinde kalem miktarı verilmesinin götürü bedel usulüne aykırı olduğu belirtilir.
• Cetvelde yer almayan ama şartnamede istenen işi atlamak; cetvelde görünmeyen bir imalatın ödenmeyeceği anlamına geldiği varsayılmamalı, durum sözleşme belgelerinden kontrol edilmelidir.

Teslimden önce hangi kontrolleri yapmalı?

1. Cetvelin satır sayısı, sırası ve poz numaraları işverenin dosyasıyla aynı mı?
2. Her satırda dayanak (tarif, şartname maddesi) yazılı mı?
3. Metraj kalemlerinin tamamı bir cetvel satırına eşlendi mi, eşlenmeyen var mı?
4. Birimler cetvel ile metraj arasında tutarlı mı?
5. Her satırda miktar × birim fiyat = tutar sağlanıyor mu, toplamlar tutuyor mu?
6. Dahil ve hariç unsurlar ile varsayımlar teklif notunda açıkça yazıldı mı?
7. Yanıt bekleyen sorular ve alınan cevaplar dosyada kayıtlı mı?

Bu liste, cetveli tek başına doğru yapmaz; ancak ekip içinde "hangi satır neye dayanıyor" sorusuna her zaman cevap verebilmenizi sağlar. Bu da hem fiyat çalışmasının hem de sonraki hakediş ve ek iş görüşmelerinin daha okunur olmasına yardımcı olur.

MetaPriceX'te malzeme ve işçilik ayrı sütunlarda, ayrı kâr oranıyla fiyatlandırılır (işçilik fiyatlandırması Pro pakette); teklif TL, USD ve EUR kalemlerle hazırlanabilir.