DN inç karşılığı tablosu: DN50 kaç inç, 1 1/4 inç kaç DN?

DN50, 2 inç (NPS 2) boruya karşılık gelir; 1 1/4 inç ise DN32'dir. DN, ISO 6708'de tanımlanan metrik anma çapı gösterimidir ve inç tabanlı NPS ölçüsünün metrik karşılığı olarak kullanılır. Keşifte asıl risk dönüşümün kendisi değil, aynı çapın "DN50", "2 inç", "Ø60,3" ya da "50 mm" gibi farklı yazımlarla girilip eşleştirmenin ve fiyatlamanın bozulmasıdır.

DN ile inç arasındaki fark nedir?

DN (diamètre nominal), bir boru hattı bileşeninin anma boyutunu belirten harf ve sayıdan oluşan bir gösterimdir. ISO 6708 bu gösterimin tanımını ve tercih edilen DN değerlerinin listesini verir. Standardın metninde DN'den sonraki sayının ölçülebilir bir değer olmadığı, standartta belirtilmedikçe hesapta kullanılmaması gerektiği de not edilir.

Pratikte DN sayısı, bağlantı noktasındaki bir çapın milimetre karşılığına yaklaşır ama çoğu zaman ondan belirgin biçimde ayrılır. Örneğin 2 inç anma ölçülü çelik boru, 60,3 mm dış çapa sahiptir; DN50 ise bu boyutun metrik adıdır.

İnç tarafında kullanılan ad da anma değeridir. Kuzey Amerika'daki NPS sisteminde "2 inç" boru, gerçekte yaklaşık 2,375 inç (60,3 mm) dış çapa sahiptir. Yani ne DN ne de inç adı, boruyu doğrudan ölçtüğünüz çapı verir.

DN–inç karşılık tablosu nedir?

Aşağıdaki karşılıklar, ISO 6708 anma çapı ve NPS eşleşmesini gösteren tabloya dayanır. Her satırda DN, inç karşılığı ve dış çap (mm) verilmiştir:

• DN 10 → 3/8 inç (dış çap 17,2 mm)
• DN 15 → 1/2 inç (21,3 mm)
• DN 20 → 3/4 inç (26,9 mm)
• DN 25 → 1 inç (33,7 mm)
• DN 32 → 1 1/4 inç (42,4 mm)
• DN 40 → 1 1/2 inç (48,3 mm)
• DN 50 → 2 inç (60,3 mm)
• DN 65 → 2 1/2 inç (76,1 mm)
• DN 80 → 3 inç (88,9 mm)
• DN 100 → 4 inç (114,3 mm)
• DN 125 → 5 inç (139,7 mm)
• DN 150 → 6 inç (168,3 mm)
• DN 200 → 8 inç (219,1 mm)
• DN 250 → 10 inç (273 mm)
• DN 300 → 12 inç (323,9 mm)

Büyük çaplarda kural basitleşir: NPS 14'ün üstündeki ölçülerde DN, inç değerinin 25 ile çarpımına eşittir. DN 450, 18 inç; DN 600, 24 inç demektir.

Dış çap sütunu, DN ile gerçek ölçü arasındaki farkı gösterdiği için önemlidir. Aynı DN'de iç çap, et kalınlığına (seri, schedule) göre değişir; tablo yalnızca anma eşleşmesini verir.

DN50 kaç inç? 1 1/4 inç kaç DN?

Kısa cevaplar:

• DN 50 = 2 inç.
• 1 1/4 inç = DN 32.
• DN 40 = 1 1/2 inç; DN 65 = 2 1/2 inç.
• DN 125 çelik boru sınıfında 5 inçle eşleşir; ancak bu ölçü günlük kullanımda daha seyrektir.

Dönüşümde sık yapılan bir yanlış, DN sayısını 25'e bölmektir. Bu yaklaşım büyük çaplarda tutar, küçük çaplarda tutmaz: DN 32'yi 25'e bölerseniz 1,28 çıkar, oysa doğru karşılık 1,25 inçtir; DN 15'i bölerseniz 0,6 çıkar, oysa karşılık 1/2 inçtir. Küçük çaplarda bölme yerine tabloya bakmak gerekir.

Aynı çap neden farklı yazımlarla keşfe giriyor ve hata nasıl doğuyor?

Bir keşif dosyası farklı kaynaklardan beslenir: mimari ve mekanik projeler, tedarikçi fiyat listeleri, eski tekliflerin kalem tabloları, şartnameler. Her kaynak çapı kendi alışkanlığıyla yazar. 2 inç bir hat şu biçimlerde karşınıza çıkabilir:

• DN50, DN 50, Ø50
• 2", 2 inç, 2"
• Ø60,3 ya da 60,3x3,6 (dış çap x et kalınlığı)
• 50 mm

Bu yazımlar bilgisayarın ve gözün gözünde ayrı kalemlerdir. Sonuçta üç tür hata ortaya çıkar:

1. Bölünmüş toplam: Aynı çap iki ayrı satıra düşer; her satırın miktarı küçük görünür, toplu miktar ve toplu iskonto pazarlığı zayıflar.
2. Eşleştirme hatası: Metraj satırı fiyat listesindeki satırla bağlanamaz ya da yanlış satırla bağlanır. "50 mm" yazan satır, DN 50 yerine dış çapı 50 mm olan bir plastik boruyla eşleşebilir.
3. Fiyatlama hatası: Biri fiyatlanmış, diğeri fiyatsız kalan iki satır teklife girer. Fiyatsız satır sıfır olarak toplanır ve fark ancak ihale sonrasında fark edilir.

Kesirli inç yazımları ayrıca sorun çıkarır. "1 1/4", "1.25", "1¼" ve "5/4" aynı çaptır ama metin olarak farklıdır. Excel bazı yazımları tarihe ya da ondalık sayıya çevirebilir; "1/2" hücresi tarih olarak saklanabilir.

En tehlikeli karışıklık, dış çap mm ile DN'nin karıştırılmasıdır. Plastik ve bakır borular çoğunlukla dış çap milimetresiyle anılır; çelik boru, vana ve flanş grubunda ise DN kullanılır. "32" sayısı iki ayrı dünyada iki ayrı boru demektir. Yalnızca sayıyla yazılan çap, hangi sisteme ait olduğu belli değilse güvenilir değildir.

Tek yazım kuralı nasıl konur?

Ekibin tek bir ana yazım seçmesi ve onu tüm dosyalarda uygulaması yeterlidir. Önerilen düzen:

1. Ana çap alanı DN olsun. Format sabit olsun: "DN 50" (harfler büyük, DN ile sayı arasında bir boşluk, birim yok).
2. İnç karşılığı ayrı alanda dursun. Aynı hücreye "DN50 / 2 inç" yazmak yerine ayrı sütun kullanın; arama ve eşleştirme tek alandan yapılsın.
3. Dış çap gerektiren malzemelerde ayrı alan açın. Plastik ve bakır borularda "dış çap (mm)" alanı doldurulsun; sayı, DN alanına yazılmasın. ISO 6708 kapsamındaki DN/OD ve DN/ID ayrımı da aynı mantığa dayanır: DN'nin dış çapa mı iç çapa mı bağlandığı belirtilmelidir.
4. Kesirli inç için tek biçim seçin. Örneğin her zaman "1 1/4" yazın; ondalık ya da tek karakterli kesir kullanmayın. Hücreyi metin olarak biçimlendirin.
5. Karşılık tablosunu sabitleyin. Yukarıdaki gibi bir DN–inç–dış çap tablosu, dosyanın eki olsun ve tek kaynak olarak kullanılsın.
6. Eski ve dış kaynakları içeri alırken çevirin. Tedarikçi listesinden ya da eski tekliften gelen satırlar, kural dışı yazımla dosyaya girmesin; giriş anında düzeltin.

Hangi sistemde hangi yazım kullanılır?

Genel bir çerçeve olarak şu ayrım görülür; her işte şartnamenin ve ürün kataloğunun yazımı belirleyicidir:

• Çelik boru, flanş, vana, hat ekipmanları: DN ile belirtilir. Örneğin Devlet Su İşleri'nin çelik borular teknik şartnamesi, anma çapını DN olarak tanımlar ve her DN için bir dış çap değeri verir.
• Dişli bağlantılı küçük çaplı armatürler ve galvaniz tesisat: çoğunlukla inç ile anılır. Burada da inç adı gerçek ölçü değil, anma ölçüsüdür.
• Plastik ve bakır borular: çoğunlukla dış çap ve et kalınlığıyla ifade edilir. Bu ölçüler DN'ye eşdeğer sayılmamalıdır.
• Kanal, havalandırma: çap ya da ebat mm olarak yazılır; DN ile ilişkilendirilmez.

Teklif dosyasında ana alan DN olsa bile, tedarikçiye giden talep belgesinde ürünün katalogdaki asıl yazımı ayrıca belirtilmelidir.

Teslimden önce hangi kontrolleri yapmalı?

Keşif dosyasını teklife aktarmadan önce şu adımlar yeterli bir güvence verir:

• Çap sütununu süzün ve benzersiz değerleri listeleyin. Aynı çapı gösteren iki farklı yazım görürseniz birleştirin.
• Sayısal ya da tarih biçimine dönmüş hücreleri arayın ("1/2" yerine tarih görünen hücreler).
• Her "mm" ifadesinin dış çap mı DN mi olduğunu kontrol edin.
• Fiyatı boş ya da sıfır olan satırları süzün; bunların ne kadarının yazım farkından kaynaklandığına bakın.
• Aynı malzeme ve aynı çap için toplu miktarları, çap sütunu düzeltildikten sonra yeniden hesaplayın.
• Bir hattın DN değişimi (redüksiyon) noktalarında iki ayrı çapın yazım biçiminin aynı olduğunu doğrulayın.

Tek yazım kuralının kazancı sadece düzen değildir: aynı çapın tek satırda toplanması, miktarın doğru okunmasını, eşleştirmenin tutarlı çalışmasını ve eksik fiyatın hemen görünmesini sağlar.

MetaPriceX'te metraj listesindeki kalemler firmanın kendi marka fiyat listeleriyle eşleştirilir; birden çok aday çıkan kalemde seçimi kullanıcı yapar, karşılığı bulunamayan kalem işaretlenir.